Image: 

گفت وگو با دکتر مقصود فراستخواه
-پیش از هرچیز درباره عنوان کتاب می پرسم، چرا واژه «سوانح» را به کار گرفته اید؟

Image: 

جعفر توفيقي
در سال‌های سپری‌شده از انقلاب ایران، كیفیت دانشگاه‌ها و تنوع آنها فراز و نشیب‌های بسیاری را طی كرده است. از سویی سخن از كیفیت پایین دانشجوی ایرانی می‌رود و از سوی دیگر كشور با خروج نیروهای تحصیلكرده و یا به تعبیری فرار مغزها روبه روست. این همه موجب می‌شود بار دیگرارزیابی دانشجویان و شاخص‌های آن مورد توجه قرار گیرد.
به طور كلی برای ارزیابی هر محصولی از جمله دانشجویان یك دانشگاه، بررسی‌ها در سه بخش انجام می‌گیرد:

Image: 

دکتر محمدجواد غلامرضاکاشي*

کتاب سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران را به لطف نویسنده فرهیخته آن، پیش از انتشار خوانده بودم. با توجه به ضعف حافظه به جای جزییات و مفردات، بصیرت های عمیق و ماندگار اثر است که در ذهن و روانم بر جای می ماند. آنچه از کتاب دکتر مقصود فراستخواه در ذهنم باقی مانده، تصویر کلی از دانشگاه ایرانی در مقایسه با دانشگاه غربی است. نکته های بدیعی که دکتر فراستخواه در این زمینه عرضه کرده اند چندان ماندگار بودند که هر از چندی در فضای دانشگاهی دوباره در ذهنم زنده شوند و تاملات تازه برانگیزند.

Image: 

دکتر محمد امين قانعی راد*

پدیده دانشگاه را می توان از زوایای گوناگون بررسی کرد. دانشگاه بر مبنای رویکرد نهادگرا، خود یک نهاد اجتماعی است که در ارتباط پویا و مستمر با سایر نهادهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شکل می گیرد و رشد پیدا می کند. بر این اساس دانشگاه و آموزش عالی را نمی توان جدا از زمینه اجتماعی آن مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار داد. دکتر مقصود فراستخواه در کتاب تازه خود با عنوان «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران» با این رویکرد به بررسی تاریخی آموزش عالی و تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی موثر بر آن می پردازد. این کتاب نسبتاً مفصل و 780 صفحه یی که به تازگی به وسیله «موسسه خدمات فرهنگی رسا» انتشار یافته است، کمبود یک نگاه تاریخی و جامعه شناختی به پدیده دانشگاه در ایران را برای علاقه مندان به مطالعات آموزش عالی برطرف می سازد.

Image: 

دانشگاه تهران تاكنون 31 رئیس را به خود دیده است. این دانشگاه از سال 1313 تاسیس شده و در سال‌های اولیه شروع به كار خود، وزیر فرهنگ ریاست آن را برعهده داشت. اما در سال 1321 با تلاش‌های دكتر علی‌اكبر سیاسی ریاست دانشگاه تهران استقلال خود را بازیافت و بنا شد كه شورای دانشگاه رئیس را انتخاب كند. دانشگاه تهران هم رئیس محبوب به خود دیده و هم رئیس مورد غضب دانشجویان. علی‌اكبر سیاسی را می‌توان یكی از محبوب‌ترین روسای دانشگاه تهران دانست. احتمالا سریال دكتر قریب را دیده‌اید كه در قسمت‌هایی از آن دكتر سیاسی در برابر فشارها برای اخراج 12 استاد معترض به قرارداد كنسرسیوم نفتی به سختی در مقابل شاه مقاومت می‌كند. او همان‌طور كه از استادان مسلمان و مذهبی دانشگاه در برابر فشارهای خارج از دانشگاه دفاع می‌كرد، از دانشجویان توده‌ای نیز به حمایت برمی‌خاست.

Image: 

جعفر توفیقی *
اصولاً آینده هر سازمان و نهاد به اندیشه‌ها و برنامه‌های امروز مدیران و رهبران آن سازمان وابسته است. به عبارت دیگر، اگر سوال این باشد كه دانشگاه‌ها در سال‌های آتی دچار چه تغییرات و دگرگونی‌هایی می‌شوند، طبیعتاً باید سیاست‌هایی كه امروز در مورد این نهاد به اجرا گذاشته می‌شود، مورد نقد و بررسی قرار گیرد. از این‌رو اجازه دهید در چند مورد سیاست‌های جاری در مورد دانشگاه‌ها را مورد ارزیابی قرار دهیم تا از این طریق آینده دانشگاه قابل پیش‌بینی باشد.