رشد متمرکز
جعفر توفيقي
در سالهای سپریشده از انقلاب ایران، كیفیت دانشگاهها و تنوع آنها فراز و نشیبهای بسیاری را طی كرده است. از سویی سخن از كیفیت پایین دانشجوی ایرانی میرود و از سوی دیگر كشور با خروج نیروهای تحصیلكرده و یا به تعبیری فرار مغزها روبه روست. این همه موجب میشود بار دیگرارزیابی دانشجویان و شاخصهای آن مورد توجه قرار گیرد.
به طور كلی برای ارزیابی هر محصولی از جمله دانشجویان یك دانشگاه، بررسیها در سه بخش انجام میگیرد:
آنها چگونه خواهند ماند؟
مرتضی سیمیاری
دانشگاه و حوزه دو درخت مجزا در یک سرزمین، اولین دغدغه پیرامون دانشگاه عدم استقلال این نهاد اجتماعی می باشد. اکادمی در ایران سابقه ای بس طولانی دارد اما این زیست طولانی همواره در وابستگی به دولت ها سپری گردیده است. اگر نحوه برنامه ریزی دانشگاه درایران مورد تحلیل قرار گیرد به سهولت مشخص می شود که نتیجه عملکرد دانشگاه در ایران کاملا در مسیر برنامه ریزی های دولتی قرار دارد. بعنوان مثال در دوره سلطنت رضا خان برنامه تربیت نیروی متخصص به صورت کامل در مسیر بقای سلطنت قرار داشت وباعث می شد فربگی بوروکراسی دولتی توسط دانشگاه در کنار ارتش مدرن و خرده زمین داران به سود دولت شبه مدرن به تحمل دیکتاتوری منتهی گردد.
فتنه هاي مبارک
دکتر محمدجواد غلامرضاکاشي*
کتاب سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران را به لطف نویسنده فرهیخته آن، پیش از انتشار خوانده بودم. با توجه به ضعف حافظه به جای جزییات و مفردات، بصیرت های عمیق و ماندگار اثر است که در ذهن و روانم بر جای می ماند. آنچه از کتاب دکتر مقصود فراستخواه در ذهنم باقی مانده، تصویر کلی از دانشگاه ایرانی در مقایسه با دانشگاه غربی است. نکته های بدیعی که دکتر فراستخواه در این زمینه عرضه کرده اند چندان ماندگار بودند که هر از چندی در فضای دانشگاهی دوباره در ذهنم زنده شوند و تاملات تازه برانگیزند.
بازخوانی انتقادی سه نماد جنبش دانشجویی
تقی رحمانی
این مقاله را تقدیم به سه آذر اهورایی، شهدای گمنام 13 آبان 1357 و عزت ابراهیم نژاد و هزاران دانشجویی می کنم که در راه عدالت و آزادی جان خود را پیشکش کردند. اما این مقاله به نوعی نیز نقد راهبردی این بزرگان است؛ نقدی که راه ما را از اهورایی بودن به زمینی بودن نزدیک می کند و از خوشنامی و ناکامی به خوشنامی و کامیابی نزدیک می کند.
حق تحصیل بهاییان/همه ی حقوق انسانی برای همه ی افراد انسانی
رشيد اسماعيلي
«هر كس ميتواند بدون هيچ تمايز - خصوصاً از حيث رنگ ، جنس ، نژاد ، مذهب ، عقيده سياسي يا هر عقيده ي ديگر و همچنين مليت و وضع اجتماعي ، ثروت ، ولادت يا هر موقعيت ديگر ، از تمام حقوق و كليه ي آزادي هايي كه در اعلاميه حاضر ذكر شده است بهره مند گردد . به علاوه هيچ تبعيضي به عمل نخواهد آمد كه مبتني بر وضع سياسي ، اداري و قضايي يا بين المللي كشور يا سرزميني كه شخص به آن تعلق دارد . خواه اين كشور مستقل ، تحت قيوميت يا خود مختار بوده و يا حاكميت آن به شكلي محدود شده باشد »
ماده ی 2 از اعلامیه ی جهانی حقوق بشر
«مردم ايران از هر قوم و قبيله که باشند از حقوق مساوي برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اينها سبب امتياز نخواهد بود»
درباره کتاب "سرگذشت و سوانح دانشگاه در ايران"
دکتر محمد امين قانعی راد*
پدیده دانشگاه را می توان از زوایای گوناگون بررسی کرد. دانشگاه بر مبنای رویکرد نهادگرا، خود یک نهاد اجتماعی است که در ارتباط پویا و مستمر با سایر نهادهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شکل می گیرد و رشد پیدا می کند. بر این اساس دانشگاه و آموزش عالی را نمی توان جدا از زمینه اجتماعی آن مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار داد. دکتر مقصود فراستخواه در کتاب تازه خود با عنوان «سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران» با این رویکرد به بررسی تاریخی آموزش عالی و تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی موثر بر آن می پردازد. این کتاب نسبتاً مفصل و 780 صفحه یی که به تازگی به وسیله «موسسه خدمات فرهنگی رسا» انتشار یافته است، کمبود یک نگاه تاریخی و جامعه شناختی به پدیده دانشگاه در ایران را برای علاقه مندان به مطالعات آموزش عالی برطرف می سازد.
چرا دانشگاه مهم است؟
احمدرضا روشن*
گسترش آموزش عالی نهضتی جهانی است که حد و مرز نمی شناسد. این رویکرد باعث شده آموزش عالی به عنوان یک نقطه کانونی که پیشرفت جوامع را در سایر زمینه ها تسریع می کند توجه بسیاری را به خود جلب کند. به همین خاطر کشورها بر آن شدند نظام آموزش عالی خود را تا سرحد توان گسترش دهند. از این رو، درک اهمیت آموزش عالی از سوی کشورهای جهان باعث شده توسعه آموزش عالی در اولویت سیاستگذاری های آموزشی آنها قرار گیرد به طوری که تعداد دانشجویان جهان از 13 میلیون نفر در سال 1960 با بیش از 10 برابر افزایش به 136 میلیون نفر در سال 2006 افزایش یافته است.