ارزش گرائی یا علم گرائی
ايران پانصدمين دانشگاه دنیا را هم ندارد 5
ارزشگرايي يا علمگرايي
شاهين منصوري
1 ارتقاي علمي دانشگاههاي ايران در ميان دانشگاههاي برتر دنيا رويايي بيش نيست! زماني كه وزير علوم و مديران آموزش عالي كشور در گفتوگو و اعلام اهداف خويش «ارزش»گرايي را بر همه چيز ترجيح ميدهند و فرياد اسلاميزه كردن علوم حتي علوم تجربي و فني را سر ميدهند و در ديدارهاي خود سند افتخارآميز خويش را چشمانداز پنجساله اسلامي شدن صرف دانشگاهها ميدانند، ديگر سخن از «علم»گرايي راه به جايي ندارد.
2 اگر اسلامي شدن و ارزشگرايي در دانشگاه را نيك و مطلوب بدانيم و آن را در اولويت اهداف آموزش عالي قلمداد كنيم كه ايده و برنامهاي در خور توجه است، نبايد آنگاه به اولويتهاي ديگر كه گاهي در چالش با اولويت اوليه است، بنگريم. اما اگر همزمان با آن به دنبال ارتقاي علمي دانشگاهها هستيم و آن را اولويت و برنامه اصلي آموزش عالي كشور توصيف ميكنيم، بايد فضاي دانشگاه را متفاوت با عرصههاي ديگر جامعه بدانيم، همانطور كه شهيد مطهري از حضور اساتيد ماترياليست بر سر كلاسهاي درس؛ نه در دانشكده فني و پزشكي، بلكه در «دانشكده الهيات» سخن ميگفت.
3 حال بايد مديران وزارت علوم در برابر تصميمي شجاعان قرار گيرند و به صراحت آن را در مقابل ديدگان عموم اعلام كنند كه اولويت «فقط» اسلامي شدن علوم، اساتيد و تمامي فضاهاي دانشگاهي است يا اينكه قصد و نيت، بدون درنظر گرفتن دين، مذهب و عقيده، توسعه علمي كشور و تربيت متخصص است كه اين خود بالاترين خدمت به دين و مذهب و كشور است. والا وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، همچون وزارت آموزش و پرورش و ديگر نهادهاي مذهبي ـ آموزشي بايد پسوند «پرورش اسلامي» را نيز بر نام خود بيفزايد كه اگر اينگونه باشد، دانشجو با دانشآموز تفاوتي ندارد و سخن پيامبر اسلام(ص) مبنيبر يادگيري علم حتي در چين ـ به عنوان كشور صاحب اديان غيرالهي ـ به فراموسي سپرده ميشود كه زيبنده يك مسلمان نيست؛ چه رسد به يك حكمران مسلمان.
4 براساس چشمانداز 20 ساله و برنامه چهارم توسعه دولت و به تبع آن وزارت علوم فقط بايد براي قدرتمند شدن ايران در منطقه تلاش كنند و مفاد اين برنامهها را به اجرا درآورند. براساس اين وظيفه، ارتقاي علمي دانشگاههاي ايران و بالا رفتن سطح آنان در ميان دانشگاههاي برتر دنيا هدف و اولويتي نه تنها وزارتخانهاي، بلكه ملي است.
5 وزير علومي كه وظيفه خود ميداند، اسلامي شدن دانشگاهها را در پنج سال آتي محقق سازد، اما در برابر جايگاه دانشگاههاي ايران فقط به اين جمله بسنده ميكند: «قبول داريم كه جزو 500 دانشگاه برتر دنيا نيستيم.» گويا در اولويت برنامههاي وزارت علوم، اهدافي متفاوت با ساير دانشگاههاي دنيا نهفته است و كاركرد دانشگاهها هم «توليد علم» نيست. بلكه «ارزشگرايي محض» است. اين در عين حال به نظر نگاهي سطحي به ارزشهاي اسلامي كه همواره پيشتاز حركتهاي علمي بشري در صدها سال گذشته بودهاند، نيز است.
هفته نامه خبری-تحلیلی شهروندامروز-سال دوم-شماره پیاپی 70-5 اسفند 86-ص76