دانشگاه تهران;دانشگاهی با 31 رئیس
دانشگاه تهران تاكنون 31 رئیس را به خود دیده است. این دانشگاه از سال 1313 تاسیس شده و در سالهای اولیه شروع به كار خود، وزیر فرهنگ ریاست آن را برعهده داشت. اما در سال 1321 با تلاشهای دكتر علیاكبر سیاسی ریاست دانشگاه تهران استقلال خود را بازیافت و بنا شد كه شورای دانشگاه رئیس را انتخاب كند. دانشگاه تهران هم رئیس محبوب به خود دیده و هم رئیس مورد غضب دانشجویان. علیاكبر سیاسی را میتوان یكی از محبوبترین روسای دانشگاه تهران دانست. احتمالا سریال دكتر قریب را دیدهاید كه در قسمتهایی از آن دكتر سیاسی در برابر فشارها برای اخراج 12 استاد معترض به قرارداد كنسرسیوم نفتی به سختی در مقابل شاه مقاومت میكند. او همانطور كه از استادان مسلمان و مذهبی دانشگاه در برابر فشارهای خارج از دانشگاه دفاع میكرد، از دانشجویان تودهای نیز به حمایت برمیخاست. همین اخلاق بود كه سیاسی را در بین دانشجویان بسیار محبوب كرده بود و از آن سو، در بین درباریان به عنوان فردی معترض و حرفگوشنكن شناخته میشد. با این حال، سیاسی از هر فرصتی برای جلب نظر شاه در راستای منافع دانشگاه تهران استفاده میكرد. مثلا جشن استقلال دانشگاه تهران با حضور محمدرضاشاه و فوزیه برگزار شد.
میتوان گفت سیاسی بارها به دربار رفت تا درباره وقایع دانشگاه تهران با شاه ملاقات كند. فاجعه 16 آذر نیز در دوران ریاست سیاسی در دانشگاه تهران اتفاق افتاد. سیاسی از سال 1321 تا پس از كودتای 28 مرداد، رئیس دانشگاه تهران بود و همیشه با رای اكثریت شورای این دانشگاه به ریاست انتخاب میشد. اما پس از كودتا، با ترفند مجلس، مخالفان او توانستند او را از كرسی ریاست دانشگاه پایین بكشند. مجلس تصویب كرده بود كه شورای دانشگاه تهران باید سه نفر را برای ریاست دانشگاه به وزارت فرهنگ معرفی كند و این وزارتخانه مخیر است كه یكی از آنها را انتخاب كند. طبیعی است كه با چنین روندی، سیاسی رئیس مورد حمایت وزارت فرهنگ نبود. سیاسی یك یادگار مهم دیگر نیز از خود باقی گذاشته و آن كوی دانشگاه در امیرآباد تهران است. هنگام جنگ جهانی دوم، آمریكاییهایی كه به ایران آمده بودند در امیرآباد ساختمانهایی درست كرده بودند كه پس از ترك ایران و پایان جنگ، متروك شده بود. سیاسی این ساختمانها را برای سكونت دانشجویان دانشگاه تهران و احداث خوابگاه از دولت گرفت.
اما دانشگاه تهران، رئیس منفور نیز داشته است. مثلا دكتر منوچهر اقبال یكی از همین روسای مورد غضب دانشجویان است. اقبال پس از پیروزی نخستوزیر خود در دهه 40 و چاكری شاه، به ریاست دانشگاه تهران گماشته شد و دانشجویان آنقدر از او ناراضی بودند كه ماشینش را به آتش كشیدند. اتفاقا مرگ اقبال نیز به دلیل تشرهای لفظی شاه به او و سكته كردنش در نیمهشب پس از دعوا با شاه بود.
روسای دانشگاه تهران همیشه شخصیتهای سیاسیای نبودهاند. مثلا پروفسور فضلالله رضا كه چندی پیش چهره ماندگار نیز شناخته شد، یك شخصیت علمی بینالمللی است كه رشته تخصصیاش برق است و زندگیاش را صرف همین علم كرده است.
ریاست دانشگاه تهران، همان قدر كه پیش از انقلاب اسلامی شأنیت داشته، پس از انقلاب نیز دارای قدر و منزلت بوده است.
اولین رئیس دانشگاه تهران پس از انقلاب، دكتر محمد ملكی است. ملكی قبل از ماجرای انقلاب فرهنگی، رئیس دانشگاه تهران بود و بسیار با مسامحه با گروههای سیاسی رادیكال حاضر در دانشگاه برخورد میكرد. او با انقلاب فرهنگی نیز موافق نبود و پس از اتفاقات سال 1360، دستگیر شد و 5 سال را در زندان گذراند. او پیش از انقلاب نیز سالها در زندان شاه بهسر برده بود. پس از انقلاب فرهنگی نیز شخصیتهای مشهوری به ریاست دانشگاه تهران رسیدند.
محمد فرهادی كه مدتی وزیر بهداشت دولت اصلاحات بود، غلامعلی افروز كه روانشناس مشهور برنامه رادیویی خانواده بود و محمدرضا عارف كه چند سال معاون اول رئیسجمهور خاتمی شد، از جمله این شخصیتها هستند. یكی از معروفترین روسای دانشگاه تهران در سالهای اخیر آیتالله عمید زنجانی بود. عمید تنها رئیس روحانی دانشگاه تهران در تاریخ این دانشگاه بود و انتصاب او به ریاست دانشگاه تهران، سر و صدای زیادی به راه انداخت. در همان روز معارفه عمید زنجانی، كسانی هنگام رفتن عمید به دفتر كار خود، عمامه او را از سرش انداختند و جنجالی به راه افتاد.
روسای دانشگاه تهران از ابتدا تاكنون
1- دكتر علیاصغر حكمت
2- دكتر اسمعیل مرات
3- دكتر عیسی صدیقعلم
4- سیدمحمد تدین
5- دكتر مصطفی عدل
6- دكتر علیاكبر سیاسی
7- دكتر منوچهر اقبال
8- دكتر احمدفرهاد معتمد
9- دكتر جهانشاه صالح
10- دكتر پروفسور فضلالله رضا
11- دكتر علینقی عالیخانی
12- دكتر هوشنگ نهاوندی
13- دكتر احمدهوشنگ شریفی
14- دكتر قاسم معتمدی
15- دكتر عبدالله شیبانی
16- دكتر محمد ملكی
17- دكتر حسن عارفی
18- دكتر علی مهدیزاده شهری
19- دكتر ابوالقاسم گرجی
20 دكتر عباس شیبانی
21- دكتر بهمن یزدیصمدی
22- دكتر محمد فرهادی
23- مهندس اسماعیل اوینی
24- دكتر حسین فروتن
25- دكتر محمد رحیمیان
26- دكتر غلامعلی افروز
27- دكتر محمدرضا عارف
28- دكتر سیدمنصور خلیلیعراقی
29- دكتر رضا فرجیدانا
30- آیتالله عباسعلی عمیدزنجانی
31- دكتر فرهاد رهبر
نقل از روزنامه کارگزاران،16 آبان 1387